مدیریت آموزشی

حال به نظر مي رسد بهترين ابزار براي دست يابي به اين شعار يونسكو استفاده از ( IT ) و ( ICT ) است كه هدف اصلي آن در آموزش و پرورش ايجاد رويكرد تفكر انتقادي و خلاق در بين دانش آموزان از طريق بهبود آموزش و لحاظ كردن سبك هاي متنوع يادگيري است.

دلايل فراوان ديگري نيز وجود دارد كه در باب اهميت و ضرورت بكارگيري ( IT ) و ( ICT ) و آثار آن بر مؤلفه هاي سازمان هاي آموزشي ( فرايند ياددهي – يادگيري معلم، دانش آموز، برنامه ي درسي، كتاب درسي و مدرسه ) كه در ادامه به آن ها مي پردازيم.

تأثير ( IT ) بر فرايند ياددهي – يادگيري:

      سبك هاي يادگيري در بين دانش آموزان متنوع است. سبك ( ديداري، شنيداري، حركتي ) كه هر دانش آموز با توجه به عادت يادگيري منحصر به فرد خود يكي را انتخاب مي نمايد. ( IT ) و ( ICT ) با انعطاف پذيري خاص خود و تعاملي بودن توانايي بكارگيري روش هاي مشاركتي، انفرادي، صوت، انيميشن، شبيه سازي، مسافرت مجازي، مدل سازي، بازديد از موزه ها و ... را به صورت مجازي فراهم مي آورد. كه موجب تقويت روحيه، خلاقيت، نوآوري، تصميم گيري و ... مي شود و يادگيري را خارج از زمان و مكان در اختيار دانش آموز قرار مي دهد.

معلم و ( IT ):

نقش معلم نتنها با ورود ( IT ) كم رنگ نمي شود بلكه اهميت بيشتر نيز پيدا مي نمايد.معلم رانما و تسهيل كنند و هدايتگر خواهد بود او روش هاي دست يابي به دانش، دسته بندي، اعتبار بخشي و سازماندهي را به دانش آموزان مي آموزد. معلمان به يادگيرندگان مادام العمر تبديل مي شوند و از انزواي كلاس، به عرصه ي بين المللي رقابت علمي وارد مي گردند.

دانش آموز و ( IT ):

دانش آموزان در حالي به كلاس درس مي آيند كه قبلاً با تكنولوژي هاي نوين و گوناگوني در زندگي روزانه ي شان روبرو شده اند. آن ها پول هايي را مي بينند كه توسط ماشين آلات خاصي چاپ مي شود، نظاره گر قيمت گذاري و سايل خريداري شده در قسمت خروجي سوپر ماركت ها مي اشند و به تنهايي يا با دوستان خود مشغول بازي هاي كامپيوتري مي شوند و با بازي هاي چند راسنه اي (  Multimedia ) سرگرم مي شوند. ( لاولس، 1384؛ ص - 13 )

­

مجمع نظارت بر برنامه ي درسي، مهارت هاي مورد نياز دانش آموزان قرن ( 21 ) را به اين صورت اعلام نموده است:

1- سواد فناوري اطلاعات.

2- تفكر خلاق.

3- توانايي ايجاد ارتباط با ديگران.

4- توانايي انجام كار گروهي به صورت رو رد رو ييا زا راه دور.

5- توانايي خلق محصولات با كيفيت.

نظام آموزشي از حالت بالا به پايين به وضعيت شبكه اي تبديل و يادگيري شكل به صورت گيري فعال مفاهيم تعريف مي شود. دانش آموزان مسئوليت بيشتري را در قبال يادگيري خود به عهده مي گيرند.

تحقيقات و مطالعات نشان مي دهد كه بسياري از دانش آموزان و جوانان ممكن است با يك حس آرامش و آشنايي ( ICT ) و با يك نگرش كنجكاوانه و مطمئن نسبت به فن آوري نوين و مهارت هاي مورد نياز به مدرسه بيايند تا حس كنجكاوي آن ها برانگيخته تر شود. ( سوترلند و ديگران، 2000 ) ( سنگر و ديگران، 1997 ) ( بكتا، 2001 )

پژوهش و ( IT ):

پژوهش هاي الكترونيكي، موجب تقويت روحيه ي پژوهشي دانش آموزان مي گردد. تبديل شدن كتابخانه هاي مدارس به كتابخانه هاي الكترونيكي و مجازي زمينه ي دست يابي آنان را به انبوه اطلاعات از داخل و خارج كشور فراهم مي آورد. اشتراك مجلات الكترونيك توسط مدارس فرصت مناسبي را در اختيارشان قرار مي دهد.

تكاليفي كه به دانش آموزان داه مي شود از لحاظ محتوا به چهار دسته تقسيم مي شود كه يكي از آن ها تكاليف ( بسطي – امتدادي ) است يك معلم با استفاده از فن آوري مي تواند انواعي از اين نوع تكليف را براي دانش آموزان خود طراحي نمايد.

برنامه ي درسي و ( IT ):

آيا (  IT) به عنوان يك درس بايد تلقي شود يا به عنوان يك ابزار و تسهيل كننده؟ 

آن چه متخصصين علوم آموزشي و فناوري به آن اعتقاد دارند، رويكرد تلفيقي و يا نگرش در هم تنيده است. يعني اين كه استانداردهاي فناوري آموزي بايد با استانداردهاي محتوايي كه همان راهنماي برنامه ي درسي است تلفيق و در هم تنيده شود. برنامه ي درسي ملي و استاني مي بايست هماهنگ با استاندادرهاي فناوري تدريس شوند.

كتاب هاي درسي و ( IT ):

آيا فقط كتاب درسي ملاك عمل باشد يا رسانه هاي ديگر ( چاپي – غير چاپي ) را نيز بايد به رسميت شناخت؟

اكثر كشورها با ورود فناوري اينترنت و خصوصيت تعاملي و همزمان بودن آن، اين فناوري را به عنوان بستر براي انتقال قرار داده اند تا پس از پردازش مبدل به دانش شود. استفاده از (  CD ) و ساير موارد مشابه و كتاب الكترونيك نيز كه به صورت مدولار تهيه مي شوند رايج گرديده است.

مدرسه و ( IT ):

مدارس در جامعه ي اطلاعاتي ساختمان هاي بسته نيستند بلكه يادگيري در هر زمان و هر مكان اتفاق مي افتد. مدارس با ساير مدارس دنيا در ارتباط هستند و يا عضويت در مجامع بين المللي تبادل دانش، اطلاعات و نيروي انساني پا در عرصه ي بين المللي علم و دانش نهاده اند. مدرسه ي مجازي از ديگر مظاهر ( IT ) است كه دانش آموزان بدون حضور در كلاس فيزيكي و ارتباط رو در رو با معلم به تحصيل مي پردازند. حسن آن آموزش تعاملي بودن آن است. اين مدارس مفهوم يادگيري مادام العمر را عينيت بخشيده اند، چرا كه پس از آن دانشگاه هاي مجازي نيز براي ادامه تحصيل وجود شركت در كنفرانس هاي ديداري – مباحث علمي تعاملي، دوره هاي ( On – Line )  از ديگر واقعيت هاي ( IT ) است.

چه بايد كرد؟

با عنايت به مطالب معروضه اين سؤال به ذهن خطور مي كند كه در كشور خودمان چه بايد كرد؟

...

درود و صد بدرود

ايزد دانا يارتان                                                      پيوسته نگهدارتان

                   محمد تقي معتمدي تلاوكي

                                                                                        زمستان ( 86 )

فهرست منابع:

1- نياز آذري، كيومرث ( 1381 ) رفتار و روابط انساني در سازمان ها؛ تهران: انتشارات فراشناختي انديشه. 

2- لاولس، آرويل ( 1384 ) نقش ICT در كلاس درس؛ ترجمه ي منوچهر فضلي خاني و فرهاد فتحي نژاد؛ تهران: انتشارات ورتاي دانش.     

1- Toffler, A. ( 1981 ) The Third Wave. London: Usborne.